CHÙA THÀY - SỰ KẾT HỢP HÀI HÒA
KIẾN TRÚC DÂN GIAN VÀ KIẾN TRÚC PHẬT GIÁO
Đặng Thị Phong Lan
Chùa Thày là một ngôi chùa nổi tiếng của vùng Quốc Oai (Hà Tây trước đây, Hà Nội hiện nay), gắn với vị sư tổ thời Lý Từ Đạo Hạnh, người có công truyền bá Phật giáo, xây dựng chùa, chữa bệnh, dạy nghề rối cho người dân nơi đây. Ra đời từ thời Lý, ngôi chùa là một địa chỉ quan trọng minh chứng cho sự phục hưng của Phật giáo TK XVII, đặc biệt là sự giao hòa giữa giáo lý này với tín ngưỡng dân gian của người Việt. Mối giao hòa ấy được thể hiện một cách sáng tạo qua quần thể kiến trúc của chùa và hang động quanh núi Sài Sơn với những biểu tượng kiến trúc độc đáo.
1. Không phải ngẫu nhiên mà người Việt gọi mảnh đất mình sinh sống là đất nước. Đất và nước là hai yếu tố cơ bản, từ khởi thủy, đã tác động đến sự hình thành và phát triển của cả tộc người Việt lẫn mỗi cá thể Việt. Đất và nước tạo nên môi trường sống, một môi trường sông nước, của người Việt, kể từ khi họ từ vùng chân/trước núi và thung lũng tiến xuống đồng bằng. Một môi trường mà con người vừa góp phần tạo nên nó vừa là một bộ phận của nó và do nó tạo nên.
1. Dẫn nhập
Trong tâm thức của người Việt, Đông Hải - Biển Đông là không gian thiêng gắn với thời lập quốc. Bao thế hệ người Việt đã hoài niệm về Cha rồng - Mẹ tiên, về công lao sinh thành, mở cõi của các bậc Thủy tổ. Từ biển, Lạc Long Quân đã về với đất liền, hiển linh như một Nhân thần, diệt trừ yêu quái, giáo hóa dân chúng, dạy cho dân biết cấy lúa, làm nghề thủ công. 
Hệ thống sông ngòi và biển đảo Việt Nam, trải qua hàng ngàn năm, không chỉ gắn bó và trở thành môi trường sống của người Việt mà còn là những con đường chuyên chở văn hóa, văn minh tạo nên dấu ấn của văn hóa sông biển trong văn hóa Việt Nam. 
Đồng Tháp Mười không phải là địa danh hành chính, mà là địa danh chỉ vùng, chỉ một khu vực rộng lớn không có ranh giới rõ ràng, ở đồng bằng sông Cửu Long, do nhân dân tự phát đặt vào đầu thế kỷ XIX. 
Khánh Hòa là một tỉnh duyên hải Nam Trung Bộ, nằm ở phần cuối của dải Trường Sơn Nam. Vì là vùng chuyển tiếp từ núi xuống biển nên địa hình bị chia cắt mạnh mẽ. Địa hình núi và bán sơn địa chiếm ¾ diện tích. Hệ thống sông ngòi ngắn và dốc, các đồng bằng nhỏ hẹp, bờ biển bị chia cắt nhiều vịnh, vũng lớn nhỏ. Do điều kiện tự nhiên quy định nên Khánh Hòa tồn tại đầy đủ các hệ sinh thái tự nhiên núi rừng - đồng bằng - biển (gồm cả vùng cồn bàu, đầm phá ven biển) và hải đảo (gần bờ và xa bờ). Từ xưa đến nay, biển và những đầm phá ven biển là nơi cung cấp nguồn lợi hải sản dồi dào cho cư dân trên đất Khánh Hòa
